اکو مری یا اکوکاردیوگرافی از طریق مری (TEE) یک روش تخصصی و مؤثر برای بررسی ساختار و عملکرد قلب است. این روش به ویژه در شرایطی که اکوکاردیوگرافی معمولی پاسخگوی نیازها نیست، انجام می‌شود. برای به حداکثر رساندن دقت نتایج و کم کردن احتمال بروز مشکلات در طول آزمایش، آماده‌سازی مناسب پیش از انجام TEE ضروری است.
قبل از انجام این تست، شما نیاز دارید تا یک سری دستورالعمل‌ها و نکات کلیدی را رعایت کنید. این موارد شامل آماده شدن جسمی و روحی، رعایت رژیم غذایی و همچنین تهیه اطلاعات لازم درباره داروهایی است که ممکن است مصرف می‌کنید. با رعایت این نکات، می‌توانید بهترین تجربه ممکن را از این فرایند داشته باشید و با اطمینان بیشتری به پزشک خود مراجعه کنید.
آمادگی‌ها جهت انجام اکوکاردیوگرافی از راه مری (TEE)
| آمادگی قبل از اکو مری |
|---|
| از ۶ ساعت قبل ناشتا (به‌جز آب) باشید و از ۳ ساعت قبل ناشتا‌ی کامل باشید. |
| در صورت مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، حتماً پزشک را مطلع سازید. |
| حتماً روز قبل از اکو آزمایش (PT/INR) انجام داده و جواب را سریعاً به کلینیک اطلاع دهید و پاسخ را همراه داشته باشید. |
| حتماً روز قبل از اکو آزمایش (PT/INR) انجام داده و جواب را سریعاً به کلینیک اطلاع دهید و پاسخ را همراه داشته باشید. |
| تمامی مدارک قلبی از جمله نوار قلب، اکو، تست ورزش، اسکن هسته‌ای، جواب آنژیوگرافی، سی‌تی آنژیو و … را همراه داشته باشید. |
| در صورت داشتن دندان مصنوعی و وجود دندان لق، به پزشک اطلاع دهید. |
| همچنین دفترچه بیمه و کارت ملی و دستور پزشک خود را همراه داشته باشید. |
| در ساعت تعیین‌شده در کلینیک حضور داشته باشید و برای انجام اکو مری، ۳ تا ۴ ساعت زمان در نظر بگیرید. |
انتقال بیمار به کلینیک قلب با حضور پرستار صورت گیرد.
بیشتر بخوانید:بهترین مرکز اکو قلب تهران
دارویی که قبل اکو مری نباید مصرف کرد
- آپیکسابان (الیکویس)
- ادوکسابان (ساوایسا)
- دابیگاتران (پراداکسا)
- فوندآپاروکس
- آرگاتروبان
- هپارین (فراگمین، انوکساپارین، لوونوکس)
- ریواروکسابان (زارلتو، اکسابین)
- وارفارین (کومادین، جانتوون)
سوالات متداول:
چند ساعت قبل از اکو مری باید ناشتا باشم؟
معمولاً باید ۶ ساعت قبل از انجام تست ناشتا باشید (غذا نخورید) و تا ۳ ساعت قبل فقط آب مجاز است. بعد از آن حتی آب هم نباید مصرف شود.
آیا می‌توانم داروهای روزانه‌ام را مصرف کنم؟
بعضی داروها قابل مصرف هستند، اما داروهای رقیق‌کننده خون مثل وارفارین، آپیکسابان، ریواروکسابان و مشابه آن‌ها باید با نظر پزشک تنظیم یا موقتاً قطع شوند.
حتماً قبل از انجام تست، پزشک را در جریان تمام داروهای مصرفی قرار دهید.
بیشتر بخوانید:هزینه اسکن قلب
آیا آزمایش خاصی قبل از اکو مری لازم است؟
بله. معمولاً آزمایش PT/INR برای بررسی وضعیت انعقاد خون لازم است و باید جواب آن را روز انجام تست همراه داشته باشید.
اگر دندان مصنوعی یا دندان لق داشته باشم چه می‌شود؟
باید قبل از انجام اکو مری به پزشک اطلاع دهید. دندان مصنوعی معمولاً قبل از تست خارج می‌شود.
آیا اکو مری درد دارد؟
به دلیل استفاده از بی‌حسی گلو و در برخی موارد داروی آرام‌بخش، معمولاً درد قابل توجهی احساس نمی‌شود؛ ممکن است فقط کمی احساس فشار یا ناراحتی کوتاه‌مدت داشته باشید.
بعد از انجام تست می‌توانم رانندگی کنم؟
خیر. اگر داروی آرام‌بخش دریافت کرده باشید، تا چند ساعت نباید رانندگی کنید و بهتر است یک همراه داشته باشید.
چه مواردی را حتماً باید به پزشک اطلاع بدهم؟
حساسیت دارویی
سابقه خونریزی معده یا مشکلات گوارشی
مشکل در بلع
سابقه پرتودرمانی قفسه سینه
مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
بیشتر بخوانید:هزینه اکو قلب
اکو مری برای تشخیص چیست
هدف اصلی TEE مشاهده جزئیات قلب در شرایطی است که اکو قلب از روی قفسه سینه (اکو ترانس توراسیک) تصویر واضحی نمی‌دهد. پزشک از آن برای تشخیص موارد زیر استفاده می‌کند:
- بررسی دریچه‌های قلب (نشت، تنگی یا عفونت دریچه‌ای مانند اندوکاردیت)
- تشخیص لخته خون داخل قلب مخصوصاً در دهلیز چپ
- بررسی نقص‌های مادرزادی قلب
- بررسی آئورت (پارگی، آنوریسم یا التهاب)
- ارزیابی بعد از عمل جراحی قلب یا قبل از شوک الکتریکی (کاردیوورژن)
⚙️ نحوه انجام
- قبل از شروع، معمولاً ناحیه گلو بی‌حس و داروی آرام‌بخش تزریق می‌شود.
- یک لوله باریک دارای پروب اولتراسوند از طریق دهان وارد مری می‌شود (چون مری دقیقاً پشت قلب است).
- دستگاه تصاویر زنده و باکیفیتی از حفره‌ها، دریچه‌ها و جریان خون قلب ثبت می‌کند.
- کل فرایند حدود ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد.
عوارض اکو مری قلب
عوارض شایع (خفیف و موقت)
- گلودرد یا احساس خراش در گلو — شایع‌ترین علامت، معمولاً طی ۱ تا ۲ روز از بین می‌رود.
- حالت تهوع یا خشکی دهان به‌دلیل داروی بی‌حسی یا لوله.
- سبکی سر و خواب‌آلودگی به‌علت داروی آرام‌بخش.
⚠️ عوارض کمتر شایع
- خونریزی جزئی از گلو یا مری – به‌ویژه در افرادی با واریس مری یا التهاب شدید مری.
- آسیب خفیف به دندان یا لب هنگام عبور پروب.
- مشکل موقت در بلع که معمولاً طی چند ساعت رفع می‌شود.
🚨 عوارض نادر ولی مهم
- آسیب جدی به مری (پارگی مری) – بسیار نادر اما جدی است.
- واکنش حساسیتی به داروی آرام‌بخش یا بی‌حسی.
- اختلال ریتم قلب یا کاهش اکسیژن – معمولاً موقتی و تحت کنترل در مرکز انجام می‌شود.
✅ نکات ایمنی و توصیه‌ها
- قبل از اکو، باید ناشتا باشید (حدود ۶ ساعت قبل از تست).
- پس از انجام، حدود ۱–۲ ساعت نباید چیزی بخورید یا بنوشید چون گلو هنوز بی‌حس است.
- تا رفع کامل اثر آرام‌بخش، رانندگی یا کار با وسایل خطرناک ممنوع است.
ایا اکو مری بیهوشی دارد
اکو مری (اکوکاردیوگرافی از طریق مری یا Transesophageal Echocardiography – TEE) معمولاً نیاز به بیهوشی کامل ندارد، اما با آرام‌بخشی (sedation) انجام می‌شود تا بیمار راحت باشد.
در واقع روند به این صورت است:
نوع بیهوشی یا آرام‌بخشی در اکو مری
- بی‌حسی موضعی گلو:
قبل از وارد کردن پروب (لوله باریک سونوگرافی)، پزشک معمولاً اسپری یا ژل بی‌حسی لیدوکائین روی گلو می‌زند تا رفلکس سرفه و ناراحتی کاهش یابد.
- آرام‌بخشی داخل وریدی (داروی خواب‌آور سبک):
با تزریق داروهایی مثل میدازولام یا پروپوفول در دوز کم، بیمار دچار خواب آرام و سطحی می‌شود، اما نفس می‌کشد و به تحریک‌های ساده پاسخ می‌دهد.
این مرحله را بیهوشی سبک یا “خواب دارویی” می‌نامند، نه بیهوشی کامل.
- در موارد خاص (کودکان، بیماران مضطرب یا دارای مشکلات قلبی شدید):
گاهی بیهوشی کامل توسط متخصص بیهوشی انجام می‌شود، ولی این غیرمعمول است.
⚖️ خلاصه تفاوت
| نوع | سطح هوشیاری | کاربرد در اکو مری |
|---|---|---|
| بی‌حسی موضعی | کاملاً بیدار، فقط گلو بی‌حس | همیشه انجام می‌شود |
| آرام‌بخشی وریدی | نیمه‌هوشیار، بدون درد و اضطراب | معمول‌ترین روش |
| بیهوشی کامل | بی‌هوش کامل، نیاز به بیهوشی‌یار | فقط در شرایط خاص |
تفسیر جواب اکو مری
- بخش توصیفی (Description):شامل بررسی کلی حفره‌ها، دریچه‌ها، آئورت و حفرات خلفی قلب است.مثلاً:
- اندازه دهلیز و بطن‌ها
- شکل و حرکت عضلات قلب
- ضخامت دیواره‌ها
- بخش عملکردی (Function):
- EF (Ejection Fraction): درصد قدرت پمپاژ بطن چپ — اگر بین ۵۵ تا ۷۰٪ باشد طبیعی است.
- حرکت دیواره‌ها (Wall Motion): بررسی نواحی با حرکت غیرطبیعی (نشانه احتمال سابقه سکته یا ایسکمی).
- بخش دریچه‌ها (Valves):
- وضعیت چهار دریچه (میترال، آئورت، تریکوسپید، پولمونری).
- ممکن است عباراتی مثل mild regurgitation (نشت خفیف) یا severe stenosis (تنگی شدید) دیده شود.
- نشت خفیف (trace یا mild regurgitation) در بسیاری از افراد طبیعی است.
- بخش آئورت و آئورت صعودی:
- بررسی اتساع، پلاک یا پارگی آئورت.
- ذکر ضخامت یا زوائد (مثل aortic atheroma یا dissection flap).
- بخش لخته یا توده (Thrombus/Mass):
- جست‌وجو برای لخته در دهلیز چپ یا ضایعات مشکوک (مثلاً در دریچه‌های مصنوعی).
- بخش شانت‌ها (Shunt):
- بررسی وجود ارتباط‌های غیرطبیعی بین حفره‌های قلب (مثل PFO یا ASD).
⚖️ تفسیر کلی (بدون دیدن گزارش عددی)
| یافته | معنی معمول |
|---|---|
| EF = ۶۰٪ | عملکرد طبیعی بطن چپ |
| Mild MR | نشت خفیف دریچه میترال – معمولاً مهم نیست |
| Moderate TR | نشت متوسط دریچه سه‌لتی – نیاز به پیگیری |
| No thrombus | بدون لخته در حفرات قلب |
| No PFO/ASD | بدون سوراخ بین دهلیزها |
مراکز انجام اکو مری
| مرزداران | آدرس: اشرفی اصفهانی – بر بلوار مرزداران، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام، پلاک ۱۸۴، – طبقه همکف تلفن: 02191090158 |
| مرکز سعادت آباد | آدرس: سعادت آباد، خیابان سرو – مرکز تصویربرداری و قلب تلفن:02191092878 |
| مرکز صادقیه | آدرس: اتوبان اشرفی اصفهانی – فلکه دوم صادقیه تلفن: 02191092872 |
| مرکز جردن | آدرس: جردن، خیابان تندیس تلفن: 02191092338 |
| مرکز ستارخان | آدرس: ستارخان، نبش تهران ویلا و حبیب الله تلفن: 02191092872 |
